Khi hôn nhân đang hạnh phúc, không ai nghĩ đến ngày ly hôn để chuẩn bị trước cho việc phân chia tài sản. Tuy nhiên, trên thực tế, việc phân chia tài sản khi ly hôn luôn gắn liền với đời sống sinh hoạt hằng ngày. Chúng ta không cần quá phức tạp hóa vấn đề, mà chỉ cần lưu ý những điểm quan trọng được tòa án xem xét khi phân chia tài sản.

1. Thời gian chung sống hôn nhân

Thời gian chung sống là một yếu tố quan trọng, nhưng tòa án thường xem xét tổng hợp nguồn hình thành tài sản, đóng góp kinh tế, chăm sóc gia đình, nợ và hoàn cảnh cụ thể.

2. Tài sản được phân chia là tài sản của hai bên

Tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân thường là trọng tâm. Tài sản có trước hôn nhân, tài sản được tặng/cho riêng, thừa kế riêng hoặc tài sản đặc biệt chỉ có thể được xem xét tùy mức độ đóng góp vào việc duy trì, trả nợ, quản lý, tăng giá trị và hoàn cảnh cụ thể. Các loại tài sản có thể cần kiểm tra gồm: bất động sản, động sản, tiền trong tài khoản ngân hàng, các loại bảo hiểm hưu trí, hợp đồng bảo hiểm, các khoản cho vay chưa thu hồi…

3. Căn cứ vào công sức đóng góp

Tòa án căn cứ vào mức thu nhập và các khoản chi tiêu thể hiện qua tài khoản ngân hàng. Nên sử dụng thẻ ngân hàng hoặc chuyển khoản để có bằng chứng cho các khoản chi phục vụ đời sống hôn nhân như: chi phí sinh hoạt, thuế tài sản, tiền thuê nhà, ga – điện – nước, bảo trì – sửa chữa tài sản, viện phí cho gia đình hoặc con cái. Trường hợp chỉ một người đi làm, người còn lại ở nhà chăm sóc con cái, làm việc nhà, chăm sóc người ốm đau hoặc khuyết tật thì vẫn được xem là có công sức đóng góp.

4. Phân chia các khoản nợ

Bao gồm nợ vay mua nhà, nợ vay phục vụ sinh kế và đời sống gia đình.

5. Tài sản nhờ đứng tên hoặc nhờ bảo quản

Không bị phân chia nếu có chứng cứ chứng minh rõ nguồn gốc, ví dụ: tin nhắn, ghi âm nhờ nhận hoặc chuyển tiền, và chứng minh đã hoàn trả lại cho chủ sở hữu.

6. Được coi là tài sản và nợ riêng nếu

Trong trường hợp cả hai vợ chồng cùng đi làm nhưng thu nhập của một bên được dùng hết cho sinh hoạt gia đình, còn bên kia chủ yếu chi tiêu cá nhân hoặc cho gia đình riêng. Khi ly hôn, nếu không còn tài sản và yêu cầu chia tài sản thì phần đã chi tiêu trước đó có thể bị coi là đã nhận trước. Tương tự, các khoản nợ phục vụ mục đích cá nhân thì người vay phải tự chịu trách nhiệm trả nợ.

7. Cách thức phân chia tài sản

Tòa án sẽ xác minh tổng tài sản của hai bên, trừ các khoản nợ, phần còn lại mới chia theo tỷ lệ phần trăm.

  • Con cái không có phần tài sản riêng trong phân chia tài sản ly hôn. Tài sản phải chia cho vợ chồng trước, sau đó mới thực hiện việc cho, tặng lại cho con nếu có.
  • Việc yêu cầu, không yêu cầu hoặc từ bỏ phân chia tài sản cần được xác định rõ trong hồ sơ tố tụng hoặc thỏa thuận hợp lệ; nên kiểm tra trước khi ký bất kỳ văn bản nào.

8. Những tài sản khó xác định để phân chia

Đồ gia dụng, đồ tiêu sản, ô tô… thường rất khó định giá. Giá trị tài sản được tính tại thời điểm ly hôn, không phải giá mua ban đầu. Ví dụ: mua ô tô 50 triệu nhưng khi ly hôn chỉ được tính theo giá xe cũ tại thời điểm hiện tại. Đồ gia dụng trong nhà thường chỉ được tính giá trị rất thấp hoặc không đáng kể.