QUÁ TRÌNH LẤY LỜI KHAI TRONG ĐIỀU TRA HÌNH SỰ
Khi nhận được giấy triệu tập yêu cầu đến đồn cảnh sát lấy lời khai, rất nhiều người cảm thấy lúng túng, bất an và lập tức đến đồn cảnh sát mà không có bất kỳ sự chuẩn bị nào. Điều này không nên, bởi trước khi cơ quan điều tra đưa ra kết luận, việc bạn có mặt tại đồn cảnh sát là để làm rõ sự việc, và bạn hoàn toàn có quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình.
Vì vậy, cần giữ bình tĩnh và thực hiện các bước sau:
Bước 1: Tìm hiểu rõ nội dung vụ việc liên quan đến bản thân
Trước khi lấy lời khai, bạn có quyền yêu cầu cảnh sát cung cấp thông tin về vụ việc: ai là người tố cáo, tố cáo với tội danh gì, nội dung đơn tố cáo ra sao, có chứng cứ hay không. Sau khi nắm rõ nội dung, tốt nhất nên mang hồ sơ đi tư vấn luật sư, chuẩn bị sẵn nội dung cần giải trình rồi mới đến đồn cảnh sát lấy lời khai.
Bước 2: Quá trình điều tra thường diễn ra như sau
1. Xác nhận danh tính Cảnh sát điều tra sẽ xác nhận các thông tin cá nhân như: họ tên, tuổi, quốc tịch, tư cách cư trú, nơi cư trú, số điện thoại, quan hệ gia đình, tiền án tiền sự, khen thưởng… (nội dung có thể thay đổi tùy từng điều tra viên).
2. Thông báo quyền lợi của người bị điều tra, bao gồm:
- Quyền im lặng, quyền không tường trình: có thể từ chối trả lời toàn bộ hoặc một phần câu hỏi. Việc từ chối trả lời không gây bất lợi cho người bị điều tra.
- Quyền yêu cầu luật sư riêng tham gia quá trình điều tra.
- Quyền lựa chọn đồng ý hoặc không đồng ý ghi âm, ghi hình (nếu lo ngại bị ép cung, vi phạm nhân quyền hoặc thông dịch viên dịch sai thì nên chọn ghi âm và ghi hình).
3. Cảnh sát thông báo nội dung nghi vấn phạm tội Xác nhận xem người bị điều tra có thừa nhận tội danh hay không.
4. Quá trình chất vấn Cảnh sát đặt câu hỏi, người bị điều tra trả lời. Có thể từ chối trả lời những câu hỏi cảm thấy bất lợi. Một số câu hỏi có thể được hỏi lặp lại để kiểm tra tính nhất quán, vì vậy cần cẩn trọng trong từng câu trả lời.
5. Kiểm tra biên bản lời khai (rất quan trọng) Sau khi lấy lời khai, cảnh sát sẽ lập biên bản. Người bị điều tra phải đọc kỹ từng dòng. Nếu có nội dung không đúng với lời khai của mình, phải yêu cầu chỉnh sửa ngay. Trường hợp có luật sư đi cùng, luật sư sẽ cùng kiểm tra để tránh oan sai.
6. Ký tên vào biên bản lời khai Sau khi kiểm tra đầy đủ, người bị điều tra phải điểm chỉ vào các phần quan trọng và ký tên. Biên bản lời khai là chứng cứ quan trọng xuyên suốt quá trình tố tụng, sau khi ký sẽ không thể chỉnh sửa, vì vậy phải kiểm tra thật kỹ trước khi ký.
Quá trình lấy lời khai lần đầu tại đồn cảnh sát có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả vụ án. Vì vậy, khi bị cảnh sát triệu tập, nên tư vấn luật sư sớm để có hướng xử lý phù hợp. Đặc biệt, nếu bản thân có khả năng là người gây hại, việc có luật sư riêng tham gia ngay từ đầu là vô cùng cần thiết.
