Chồng không trả tiền cấp dưỡng nuôi con — Phải làm gì tại Hàn Quốc?

Tại một phiên xử ly hôn mà luật sư của văn phòng chúng tôi một mình bước vào tòa và tuyên bố thẳng thắn trước mặt Thẩm phán. Tình huống như vậy không phải hiếm gặp trong thực tiễn tư vấn của chúng tôi: “Tôi đồng ý ly hôn, đồng ý để vợ nuôi con. Đổi lại, tôi sẽ không thăm con và cũng không cấp dưỡng.”

Thẩm phán nghe xong hỏi lại để xác nhận. Nghĩ rằng Thẩm phán nghe không rõ, người chồng nhắc lại to hơn. Tòa án im lặng một giây, rồi Thẩm phán kết luận ngay: “Bị đơn không đủ tư cách để nuôi con.” Và giải thích rõ: cấp dưỡng là quyền của đứa trẻ — không phải điều kiện mặc cả giữa cha và mẹ. Tòa án thường không công nhận những thỏa thuận làm tổn hại đáng kể đến quyền lợi của trẻ, đặc biệt là thỏa thuận từ bỏ hoàn toàn nghĩa vụ cấp dưỡng.

Người chồng không phục, tuyên bố sẽ thuê luật sư “cãi tới cùng”. Kết quả: mức cấp dưỡng được ấn định cao hơn so với yêu cầu ban đầu của thân chủ — phản ánh đúng thu nhập thực tế của người chồng mà chúng tôi đã thu thập được.

Câu chuyện trên minh họa một điều quan trọng: biết quyền của mình chỉ là bước đầu. Vấn đề nằm ở chỗ làm thế nào để thực thi quyền đó, đặc biệt khi đối phương cố tình chây ỳ.

Cấp dưỡng là quyền của con — không ai có thể từ chối

Dù người cha không thăm con, dù hai vợ chồng đã tự thỏa thuận miệng rằng “không cấp dưỡng”, dù người mẹ không muốn gặp lại chồng cũ — những lý do này thường không được coi là căn cứ để miễn hoàn toàn nghĩa vụ cấp dưỡng. Quyền thăm nom và nghĩa vụ cấp dưỡng là hai phạm trù pháp lý độc lập; việc điều chỉnh mức cấp dưỡng cần được xem xét riêng theo hoàn cảnh cụ thể và thủ tục phù hợp.

Riêng về lệnh thực hiện nghĩa vụ, Quyết định ngày 23 tháng 5 năm 2025, số vụ 2025으517 của Tòa án Tối cao Hàn Quốc nhấn mạnh rằng lệnh này chỉ có thể được ban hành trong phạm vi nghĩa vụ cấp dưỡng đã được xác định và phần còn chưa thực hiện; không dùng để tạo nghĩa vụ mới hoặc mở rộng nghĩa vụ đã xác định.

Tại sao nhiều người biết quyền nhưng vẫn không đòi được tiền?

Đây là câu hỏi thực tế hơn nhiều. Quy trình pháp lý trên giấy tờ trông có vẻ rõ ràng, nhưng mỗi bước đều có những điểm có thể thất bại nếu không chuẩn bị đúng:

• Không biết chồng cũ đang làm ở đâu. Lệnh khấu trừ trực tiếp từ lương (직접지급명령) — một trong những công cụ hiệu quả nhất — chỉ hoạt động khi biết nơi làm việc của người có nghĩa vụ. Nếu chồng cũ thay đổi công ty, tự làm chủ hoặc làm việc không có hợp đồng chính thức, lệnh này gần như vô hiệu nếu không có bước điều tra thu nhập qua tòa án.
• Chồng cũ không có tài sản đứng tên. Tài khoản ngân hàng trống, xe hơi đứng tên người thân, không có bất động sản — tình huống này xảy ra nhiều hơn tưởng. Phong tỏa tài sản không có nghĩa là sẽ thu được tiền nếu tài sản đã được chuyển nhượng trước đó.
• Nộp đơn sai tòa hoặc sai thủ tục. Đơn yêu cầu lệnh thực hiện nghĩa vụ phải được nộp đúng tòa án gia đình có thẩm quyền, đúng biểu mẫu, kèm đủ tài liệu chứng minh. Một lỗi nhỏ trong hồ sơ có thể khiến đơn bị trả về và mất thêm nhiều tuần.
• Thỏa thuận miệng không có giá trị pháp lý. Nhiều trường hợp hai bên đã đồng ý mức cấp dưỡng qua điện thoại hoặc tin nhắn nhưng không lập thành văn bản có công chứng hoặc xác nhận của tòa. Khi đó, không có cơ sở để yêu cầu cưỡng chế — phải bắt đầu lại từ bước xác định nghĩa vụ.

Khó khăn riêng của phụ nữ Việt tại Hàn Quốc

Ngoài những vướng mắc chung, phụ nữ Việt Nam trong hôn nhân Hàn–Việt thường gặp thêm các yếu tố mà luật sư Hàn Quốc thông thường ít để ý đến:

• Toàn bộ quy trình bằng tiếng Hàn. Đơn từ, phiên điều trần, thông báo của tòa — tất cả đều bằng tiếng Hàn. Không ít trường hợp thân chủ ký vào văn bản bất lợi cho mình vì không hiểu nội dung, hoặc bỏ lỡ thời hạn phản hồi vì không đọc được thông báo.
• Chồng cũ có tài sản hoặc thu nhập ở Việt Nam. Tài sản tại Việt Nam nằm ngoài phạm vi cưỡng chế trực tiếp của tòa án Hàn Quốc. Cần có chiến lược pháp lý phù hợp để đưa yếu tố này vào hồ sơ xác định mức cấp dưỡng — thay vì để chồng cũ khai thu nhập thấp hơn thực tế.
• Chồng cũ đe dọa bỏ về Việt Nam hoặc xuất cảnh. Khi người có nghĩa vụ không còn ở Hàn Quốc, mọi lệnh cưỡng chế gần như không còn hiệu lực. Với các biện pháp như cấm xuất cảnh, cần kiểm tra kỹ điều kiện luật định và thủ tục của cơ quan có thẩm quyền; đây không phải là biện pháp tự động hay luôn có thể yêu cầu ngay.

Các bước cưỡng chế theo trình tự

Khi đã có phán quyết hoặc thỏa thuận hợp lệ về mức cấp dưỡng nhưng chồng cũ không thực hiện, các bước cưỡng chế được tiến hành theo thứ tự tăng dần về mức độ:

Chưa có phán quyết về cấp dưỡng: Vẫn có thể yêu cầu

Nếu bản án ly hôn không đề cập đến cấp dưỡng, hoặc hai bên chỉ thỏa thuận miệng mà chưa có văn bản hợp lệ, bước đầu tiên là yêu cầu Tòa án gia đình xác định nghĩa vụ và mức cấp dưỡng. Tòa sẽ căn cứ vào thu nhập, tài sản của cả hai bên và nhu cầu thực tế của đứa trẻ. Ngoài ra, có thể yêu cầu thanh toán hồi tố cho khoản tiền chưa được trả kể từ thời điểm yêu cầu được đặt ra hợp lệ.

Để tìm hiểu thêm về quyền nuôi con và các vấn đề pháp lý liên quan trong ly hôn Hàn–Việt, xem thêm tại: Quyền nuôi con và cấp dưỡng trong ly hôn tại Hàn Quốc.

Bài viết mang tính tham khảo thông tin pháp lý chung. Văn phòng Luật Yeohae — chuyên về hôn nhân quốc tế và ly hôn Hàn – Việt.