Khi hôn nhân Hàn – Việt tan vỡ, câu hỏi được đặt ra nhiều nhất không phải là về tài sản hay thủ tục ly hôn, mà là: Con tôi sẽ ở với ai?
Bài viết này tập trung vào tiêu chí tòa án Hàn Quốc dùng để xét quyền nuôi con, những lưu ý trong buổi điều tra gia đình, và quyền thăm con, cấp dưỡng sau khi có phán quyết.
1. Quyền nuôi con và quyền thân quyền — hai khái niệm khác nhau
Theo luật dân sự Hàn Quốc (민법 Điều 837 và Điều 909), khi ly hôn, hai vợ chồng cần phân định:
- Quyền thân quyền (친권) — quyền đại diện pháp lý cho con, bao gồm quyền quyết định nơi cư trú và giáo dục. Có thể do một bên hoặc cả hai cùng nắm giữ.
- Quyền nuôi dưỡng (양육권) — quyền thực tế chăm sóc, nuôi dưỡng con hằng ngày. Thường được giao cho người đang trực tiếp nuôi con.
Nếu hai bên thỏa thuận được, tòa án ghi nhận thỏa thuận đó. Nếu không thỏa thuận được, tòa án ra phán quyết dựa trên lợi ích của trẻ.
2. Tòa án căn cứ vào những gì để quyết định?
Tiêu chí cốt lõi là lợi ích tốt nhất của trẻ (자녀의 복리). Trong thực tế, tòa án thường xem xét các yếu tố sau:
| Yếu tố | Nội dung xem xét |
|---|---|
| Người đang thực tế nuôi con | Ai là người chủ yếu chăm sóc con từ trước đến nay |
| Độ tuổi và ý kiến của trẻ | Trẻ nhỏ thường được ở với mẹ; trẻ lớn hơn có thể được hỏi ý kiến trực tiếp |
| Môi trường sống | Nơi cư trú ổn định, điều kiện sinh hoạt, trường học của trẻ |
| Khả năng chăm sóc | Thời gian dành cho con, người hỗ trợ từ gia đình |
| Mối quan hệ tình cảm | Sự gắn bó thực tế giữa cha/mẹ và con |
| Thái độ với quyền thăm con | Có chấp nhận để con gặp bố hoặc mẹ kia không |
Đại pháp viện Hàn Quốc (phán quyết 2018므15534, 2020) xác định rằng khi chỉ định người nuôi dưỡng, tòa án phải xem xét tổng hợp tất cả các yếu tố trên — ưu tiên điều kiện nào có lợi nhất cho sự phát triển và phúc lợi của trẻ. Việc là người nước ngoài không phải yếu tố bất lợi tự động; điều quan trọng hơn là lịch sử chăm sóc thực tế và sự ổn định mà người đó có thể cung cấp.
3. Điều tra gia đình — buổi phỏng vấn quan trọng
Trong các vụ tranh chấp quyền nuôi con, tòa án thường tiến hành điều tra gia đình (가정조사). Điều tra viên sẽ phỏng vấn cả hai bên, đôi khi cả trẻ, rồi đánh giá điều kiện thực tế của từng bên.
Những gì bạn nói trong buổi điều tra và tại phiên tòa đều có thể ảnh hưởng đến kết quả. Một số tình huống cần thận trọng:
- Tuyên bố không cần cấp dưỡng nuôi con vì chỉ muốn thắng kiện nhanh — tòa án có thể đặt câu hỏi về sự sẵn sàng thực sự trong việc nuôi con.
- Tuyên bố sẽ không cho bố thăm con trong bất kỳ trường hợp nào — tòa án nhìn nhận tiêu cực vì điều này không vì lợi ích của trẻ.
- Dự định đưa con về Việt Nam lâu dài — cần trình bày rõ ràng và có kế hoạch cụ thể, vì tòa án sẽ đánh giá tác động đến sự ổn định của trẻ.
4. Chồng đang giữ con và không chịu trả
Nếu chồng hoặc gia đình chồng đang giữ con và không cho bạn gặp, có thể áp dụng các biện pháp pháp lý khẩn cấp — bao gồm lệnh tạm thời và yêu cầu giao trả con theo lệnh tòa. Trong tình huống này, thời điểm hành động sớm có ảnh hưởng đáng kể đến kết quả.
Quy trình cụ thể, bảng so sánh các biện pháp và thông tin về cưỡng chế thi hành xem tại: Chồng Hàn giữ con không trả — Phải làm gì?
5. Quyền thăm con và cấp dưỡng nuôi con
Ngay cả khi bạn được quyền nuôi con, bên kia vẫn có quyền thăm con (면접교섭권) theo luật định. Tòa án thường xác định lịch thăm cụ thể trong bản án. Việc cản trở quyền thăm con mà không có lý do chính đáng có thể dẫn đến hệ quả pháp lý.
Về cấp dưỡng nuôi con (양육비), đây là quyền của trẻ. Kể cả trong trường hợp bạn không đặt nặng vấn đề này, tòa án vẫn có thể xác định mức cấp dưỡng trong bản án. Nếu sau đó bên kia không thực hiện nghĩa vụ, có thể tiến hành các thủ tục cưỡng chế thi hành.
Lưu ý thực tế
Kết quả của từng vụ việc phụ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể — lịch sử hôn nhân, thực tế chăm sóc con, điều kiện sống của mỗi bên và nhiều yếu tố khác. Bài viết này chỉ cung cấp thông tin pháp lý chung, không thay thế cho tư vấn pháp lý trong vụ việc của bạn.
Thông tin tổng quan thêm về quyền nuôi con trong ly hôn Hàn – Việt.
Bài viết mang tính tham khảo thông tin pháp lý chung. Văn phòng Luật Yeohae — chuyên về hôn nhân quốc tế và ly hôn Hàn – Việt.