Chồng tẩu tán tài sản trước khi ly hôn ở Hàn Quốc: hai con đường lấy lại và ba mốc thời hạn

Một buổi chiều, chị M. đến ngân hàng và phát hiện tài khoản chung gần như trống. Vài ngày sau, chị được người quen báo rằng căn hộ hai vợ chồng đang ở đã đứng tên mẹ chồng từ mấy tháng trước. Chồng chị vẫn chưa nộp đơn ly hôn — nhưng mọi thứ có giá trị thì đã không còn mang tên anh nữa.

Tình huống trên là ví dụ hư cấu được dựng lại để minh họa, không phải vụ việc của một thân chủ cụ thể. Tuy vậy, đây là kịch bản mà nhiều phụ nữ Việt lấy chồng Hàn gặp phải đúng vào lúc bất lợi nhất: khi hôn nhân đã rạn nứt nhưng thủ tục pháp lý còn chưa bắt đầu.

Câu hỏi tự nhiên là: tài sản đã bị chuyển đi rồi thì còn chia được nữa không? Pháp luật Hàn Quốc trả lời rằng — trong những điều kiện nhất định — tài sản đã rời khỏi tay người chồng vẫn có thể được coi là còn đó, hoặc có thể bị kéo trở lại từ tay người thứ ba. Nhưng cả hai con đường đều bị khóa lại bởi những thời hạn khác nhau, và chúng bắt đầu chạy từ những thời điểm khác nhau.

“Tiền không còn trong tài khoản” chưa chắc là “tài sản đã mất”

Chế độ chia tài sản khi ly hôn của Hàn Quốc nằm ở Điều 839-2 Bộ luật Dân sự. Điều luật này cho phép một bên yêu cầu bên kia chia tài sản; nếu hai bên không thỏa thuận được, tòa án gia đình sẽ căn cứ vào số lượng tài sản mà hai bên đã cùng nhau tạo lập cùng các hoàn cảnh khác để quyết định mức chia và cách chia (khoản 2). Với ly hôn theo bản án của tòa, quy định này được áp dụng tương ứng qua Điều 843.

Cách hiểu thông thường là: có gì thì chia nấy, tại thời điểm tòa xét xử. Chính cách hiểu này tạo ra động cơ để một bên hành động trước — bán, rút, chuyển, tặng — với suy nghĩ rằng thứ không còn tồn tại thì không thể bị chia.

Nhưng pháp luật Hàn Quốc không dừng ở đó. Điều 843 liệt kê rõ những gì được áp dụng cho ly hôn tại tòa, và trong danh sách đó có cả quyền yêu cầu chia tài sản (Điều 839-2) lẫn quyền hủy giao dịch gian dối nhằm bảo toàn phần được chia (Điều 839-3). Nhà làm luật đã lường trước tình huống một bên “dọn sạch” trước khi ra tòa.

Con đường thứ nhất: coi như tài sản vẫn còn nằm đó

Ngày 16/10/2025, Tòa án Tối cao Hàn Quốc đã ra phán quyết trong vụ án số 2024므13669, 13676 (vụ việc về ly hôn, tiền bồi thường tổn thất tinh thần và chia tài sản). Phần dưới đây trình bày nội dung pháp lý của bản án, không tái hiện chi tiết đời tư của các đương sự.

Bản án nêu nguyên tắc như sau. Nếu sau khi quan hệ hôn nhân đã đổ vỡ và trước ngày kết thúc tranh luận, có biến động về tài sản do một bên gây ra bằng những sự kiện phát sinh về sau, và biến động ấy không liên quan đến quan hệ tài sản mà hai vợ chồng đã cùng hình thành trong thời kỳ hôn nhân, thì phần tài sản biến động đó phải được loại khỏi diện chia. Từ nguyên tắc này, tòa rút ra hai hệ quả trái chiều nhau:

Thứ nhất — nếu sau khi hôn nhân đổ vỡ, một bên định đoạt tài sản có (tài sản tích cực) mà việc định đoạt đó không liên quan đến đời sống chung của vợ chồng hay việc hình thành, duy trì tài sản chung, thì có thể coi bên đó vẫn đang giữ tài sản ấy vào ngày kết thúc tranh luận và đưa vào diện chia. Nói cách khác, tiền đã tiêu, nhà đã bán, cổ phần đã tặng — trên sổ sách thì không còn, nhưng trong phép tính chia tài sản thì vẫn được tính như còn.

Thứ hai — ngược lại, nếu việc định đoạt ấy có liên quan đến đời sống chung hoặc đến việc hình thành, duy trì tài sản chung, thì không thể lấy một tài sản không còn tồn tại vào ngày kết thúc tranh luận làm đối tượng chia.

Cần nói thẳng phần thứ hai, vì nó chính là kết cục của vụ án đó: Tòa án Tối cao đã hủy phần bản án phúc thẩm về chia tài sản, cho rằng tòa cấp dưới sai khi coi những tài sản đã bị định đoạt là vẫn còn tồn tại, bởi các hành vi định đoạt trong vụ việc ấy không thể tách rời khỏi việc hình thành và duy trì tài sản chung của hai vợ chồng. Đây không phải là một bản án tuyên bố “hễ chuyển tài sản sau khi ly thân thì đều bị tính lại”. Nó nói rằng câu hỏi quyết định là: việc chuyển đó diễn ra khi nào, và để làm gì.

Với người vợ hoặc người chồng đang lo lắng, ý nghĩa thực tế nằm ở chỗ: một khoản tiền biến mất không tự nó chứng minh điều gì cả. Điều được xem xét là bối cảnh — thời điểm so với lúc quan hệ đổ vỡ, người nhận là ai, và khoản chi ấy có mối liên hệ nào với cuộc sống chung hay không.

Con đường thứ hai: hủy giao dịch đã sang tên cho người thứ ba

Khi tài sản không chỉ “biến mất” mà đã đứng tên người khác — mẹ chồng, anh chị em chồng, một người bạn — thì việc coi như nó vẫn còn không giải quyết được vấn đề, vì tài sản ấy đang nằm trong tay một người không phải đương sự của vụ ly hôn. Đây là lúc Hàn Quốc có một quy định mà không phải hệ thống pháp luật nào cũng có.

Điều 839-3 Bộ luật Dân sự quy định: khi một bên vợ chồng biết rằng mình đang làm phương hại đến quyền yêu cầu chia tài sản của bên kia mà vẫn thực hiện một hành vi pháp lý nhằm vào quyền tài sản, thì bên kia có thể — áp dụng tương ứng Điều 406 khoản 1 — yêu cầu tòa án gia đình hủy hành vi đó và khôi phục nguyên trạng.

Có mấy điểm cần nắm về quy định này.

Trước hết, đây là một vụ kiện riêng, không phải một phần của yêu cầu chia tài sản. Theo Luật Tố tụng Gia sự, yêu cầu hủy giao dịch gian dối theo Điều 839-3 thuộc vụ án gia sự loại “다” (Điều 2 khoản 1 điểm 1 mục c số 4), trong khi việc chia tài sản là vụ việc phi tụng gia sự loại “마” (Điều 2 khoản 1 điểm 2 mục b số 4). Hai thứ chạy theo hai đường ray khác nhau — và điều này có nghĩa là thời gian, chi phí và khối lượng công việc đều nhân đôi.

Thứ hai, vì Điều 406 khoản 1 được áp dụng tương ứng nên phần điều kiện loại trừ cũng đi kèm: nếu người thứ ba nhận lợi ích, hoặc người nhận chuyển tiếp, tại thời điểm đó không biết rằng giao dịch làm phương hại đến quyền của người còn lại, thì không thể hủy. Người thân trong gia đình chồng có thể lập luận đúng theo hướng này, và họ có quyền tranh tụng như một bị đơn thực thụ.

Thứ ba, kết quả của việc hủy là khôi phục nguyên trạng — tức là đưa tài sản hoặc giá trị của nó trở lại. Đó không đồng nghĩa với việc tiền tự động về tay bạn. Việc thu hồi trên thực tế vẫn là một chặng riêng, với những khó khăn quen thuộc của mọi khoản nợ tiền: chúng tôi đã mô tả cơ chế này trong bài về đòi nợ và lệnh thanh toán tại Hàn Quốc.

Ba chiếc đồng hồ chạy song song — và chúng không dừng vì bạn đang thương lượng

Đây là phần khiến nhiều vụ việc thất bại không phải vì lý lẽ, mà vì thời gian.

Chiếc đồng hồ thứ nhất — Điều 839-2 khoản 3 quy định quyền yêu cầu chia tài sản tiêu vong sau 2 năm kể từ ngày ly hôn. Nhiều người hiểu rằng chỉ cần trong hai năm ấy có gửi thư, có nhắn tin đòi, có nhờ người đứng ra nói chuyện là đủ. Không phải vậy. Trong quyết định ngày 10/11/2022, vụ 2021스766, Tòa án Tối cao xác định thời hạn 2 năm này áp dụng cho việc yêu cầu tòa án xét xử — tức là trong hai năm đó phải nộp đơn yêu cầu tòa án gia đình phân xử việc chia tài sản, chứ không phải chỉ cần thực hiện quyền ngoài tòa. Quyết định này cũng phân biệt một điểm đáng chú ý: khi bạn ở vị trí bên bị yêu cầu trong một vụ chia tài sản đã được khởi động và bạn nêu tài sản của bên kia ra để đối trọng, thì đó được xem là một cách phòng vệ, khác với việc chủ động đi yêu cầu chia — và thời hạn nói trên không được áp dụng theo cùng một cách.

Chiếc đồng hồ thứ hai và thứ ba — với yêu cầu hủy giao dịch theo Điều 839-3, khoản 2 dẫn chiếu đến Điều 406 khoản 2: đơn phải được nộp trong 1 năm kể từ ngày biết được nguyên nhân hủy, và trong 5 năm kể từ ngày hành vi pháp lý được thực hiện. Hai mốc này độc lập với mốc 2 năm nói trên.

Ba chiếc đồng hồ này chạy riêng và hết hạn riêng. Có thể xảy ra chuyện: bạn vẫn còn trong hai năm kể từ ngày ly hôn, nhưng căn nhà đã sang tên từ sáu năm trước — và cánh cửa hủy giao dịch đã đóng. Cũng có thể ngược lại: giao dịch mới xảy ra năm ngoái, nhưng bạn đã ly hôn quá hai năm.

Với người Việt sống tại Hàn Quốc, sự chồng lấn này nguy hiểm hơn bình thường vì một lý do rất đời thường: bạn thường là người biết muộn nhất. Giấy tờ đăng ký bất động sản bằng tiếng Hàn, thông báo của ngân hàng bằng tiếng Hàn, và những thay đổi về sở hữu diễn ra mà không ai có nghĩa vụ báo cho bạn.

Khi một bên là người Việt: những bất lợi riêng và câu hỏi tài sản ở Việt Nam

Trước tiên là câu hỏi luật nào được áp dụng. Điều 66 Luật Tư pháp quốc tế Hàn Quốc quy định ly hôn áp dụng tương ứng Điều 64 — tức lần lượt theo luật quốc tịch chung của hai vợ chồng, rồi luật nơi cư trú thường xuyên chung, rồi luật của nơi có mối liên hệ mật thiết nhất. Nhưng Điều 66 có một câu ngoại lệ quan trọng: nếu một trong hai vợ chồng là công dân Hàn Quốc có nơi cư trú thường xuyên tại Hàn Quốc, thì ly hôn áp dụng luật Hàn Quốc. Với cặp vợ chồng Hàn – Việt sinh sống tại Hàn Quốc, câu ngoại lệ này thường là câu quyết định.

Về thẩm quyền, Điều 56 khoản 1 của cùng luật này cho tòa án Hàn Quốc thẩm quyền tài phán quốc tế đối với các vụ việc quan hệ hôn nhân trong một số trường hợp, trong đó có: khi nơi cư trú thường xuyên của một bên ở Hàn Quốc và nơi cư trú chung cuối cùng của hai vợ chồng đã ở Hàn Quốc; khi nơi cư trú thường xuyên của nguyên đơn và toàn bộ hoặc một phần con chưa thành niên ở Hàn Quốc; khi cả hai vợ chồng đều là công dân Hàn Quốc; và khi nguyên đơn là công dân Hàn Quốc cư trú thường xuyên tại Hàn Quốc khởi kiện chỉ nhằm chấm dứt quan hệ hôn nhân. Bài viết riêng của chúng tôi về ly hôn đơn phương khi mất liên lạc với chồng trình bày kỹ hơn phần thẩm quyền này.

Câu hỏi tiếp theo — và là câu hỏi mà nhiều người Việt hỏi đầu tiên — là: nếu tài sản đã được chuyển về Việt Nam thì sao? Ở đây cần phân biệt hai chuyện. Việc tòa án Hàn Quốc có thể phán quyết về một khoản tài sản là một chuyện; việc phán quyết ấy có thể được thực hiện trên thực tế đối với tài sản nằm ngoài lãnh thổ Hàn Quốc lại là chuyện khác. Khi tài sản vượt qua biên giới, số lượng thủ tục cần thiết tăng lên, thời gian kéo dài ra, và kết quả phụ thuộc vào cả những quy định của phía Việt Nam. Đây là lý do thời điểm hành động quan trọng hơn nhiều so với việc tranh luận sau khi mọi thứ đã hoàn tất.

Ngoài hai con đường nói trên, Luật Tố tụng Gia sự còn có những công cụ nhằm giữ nguyên hiện trạng trong lúc vụ việc đang diễn ra. Điều 62 cho phép tòa án gia đình ra quyết định trước cấm thay đổi hiện trạng hoặc định đoạt tài sản — nhưng chính khoản 5 của điều luật nói rõ rằng quyết định này không có hiệu lực thi hành. Điều 63 cho phép áp dụng biện pháp kê biên tạm thời hoặc biện pháp khẩn cấp tạm thời với vụ việc gia sự làm vụ án gốc, áp dụng tương ứng các quy định của Luật Thi hành dân sự, và khoản 2 cho phép thực hiện mà không cần đặt bảo đảm. Đây là những thủ tục riêng, cần được đánh giá và ủy thác riêng — không phải thứ đi kèm tự động với đơn ly hôn.

Điều nên biết trước khi kỳ vọng

Chúng tôi đã trình bày các khả năng. Sẽ là không công bằng nếu dừng lại ở đó, vì trên thực tế có nhiều bức tường.

Một — như đã nói, chính bản án năm 2025 là một vụ mà tòa cấp trên không chấp nhận cách tính “coi như vẫn còn” của tòa cấp dưới. Lập luận “tài sản đã chuyển sau khi chúng tôi ly thân nên đương nhiên phải chia” không tự động thắng.

Hai — vụ kiện hủy giao dịch là vụ kiện chống lại một người thứ ba. Nếu người thân bên chồng phản đối, bạn sẽ có thêm một vụ việc chạy song song với vụ ly hôn: thêm thời gian, thêm chi phí, thêm phiên tòa.

Ba — hủy giao dịch nghĩa là đưa tên hoặc giá trị trở lại, chứ không bảo đảm việc thu hồi sau đó. Đây không phải khiếm khuyết riêng của chế độ này, mà là giới hạn chung của mọi quyền đòi tiền.

Bốn — mọi kết luận ở đây đều phụ thuộc vào hai câu hỏi về sự thật: hôn nhân đổ vỡ từ khi nào, và giao dịch đó nhằm mục đích gì. Cùng một hành vi “tặng tài sản cho người thân”, nếu khác thời điểm và khác bối cảnh, có thể dẫn tới hai kết luận ngược nhau. Đây không phải loại tranh chấp mà một người có thể tự xếp giấy tờ ra bàn rồi tự kết luận được — cũng không phải loại việc mà một mẫu đơn tải trên mạng có thể xử lý.

Thời gian không đứng về phía bạn

Loại tranh chấp này có một đặc điểm mà những tranh chấp ly hôn khác không có: trong lúc bạn còn do dự, số lựa chọn còn lại giảm dần. Mỗi năm trôi qua kể từ ngày tài sản được sang tên là một năm tiến gần đến mốc 5 năm. Ngày ly hôn có hiệu lực là ngày chiếc đồng hồ 2 năm bắt đầu chạy. Và điều nghiệt ngã nhất là những chiếc đồng hồ ấy thường đã chạy được một quãng vào đúng lúc bạn phát hiện ra sự việc.

Ngay cả khi bạn còn đang ở giai đoạn “chưa chắc chắn”, “chưa có gì gọi là bằng chứng”, thì việc xác định chiếc đồng hồ nào đang chạy và còn lại bao lâu vẫn có ý nghĩa. Đôi khi chỉ riêng việc sắp đúng thứ tự các bước đã đủ để giữ lại một lựa chọn.

Chúng tôi không công bố bảng giá cố định cho loại vụ việc này. Lý do rất thực tế: khối lượng công việc chênh lệch rất lớn giữa một hồ sơ chỉ có một giao dịch chuyển nhượng và một hồ sơ có nhiều tài sản, nhiều người nhận và có yếu tố nước ngoài. Mức phí sẽ được trao đổi rõ ràng sau khi xác định được phạm vi công việc thực tế.

Nhắn qua Facebook Messenger
Nhắn qua KakaoTalk

Bạn có thể đọc thêm trang tổng hợp Ly hôn quốc tế tại Hàn Quốc, bài về quyền lợi tài sản của người vợ Việt khi ly hôn và bài về tranh chấp tài sản khi ly hôn tại Hàn Quốc.

Câu hỏi thường gặp

Sau khi ly thân, chồng tôi đã bán căn hộ và tiêu hết tiền. Tôi còn được chia không?

Không thể trả lời chung cho mọi trường hợp, nhưng cánh cửa chưa đóng. Trong bản án ngày 16/10/2025, vụ 2024므13669, 13676, Tòa án Tối cao Hàn Quốc xác định rằng nếu sau khi quan hệ hôn nhân đổ vỡ, một bên định đoạt tài sản có mà việc định đoạt đó không liên quan đến đời sống chung của vợ chồng hay việc hình thành, duy trì tài sản chung, thì có thể coi bên đó vẫn giữ tài sản ấy vào ngày kết thúc tranh luận và đưa vào diện chia. Ngược lại, nếu việc định đoạt có liên quan đến đời sống chung hoặc tài sản chung thì không thể lấy tài sản không còn tồn tại làm đối tượng chia. Vấn đề nằm ở chỗ khoản chi đó đã được thực hiện khi nào và nhằm mục đích gì.

Căn nhà đã sang tên mẹ chồng rồi. Tôi có lấy lại được không?

Điều 839-3 Bộ luật Dân sự Hàn Quốc cho phép: khi một bên vợ chồng biết rằng mình làm phương hại đến quyền yêu cầu chia tài sản của bên kia mà vẫn thực hiện hành vi pháp lý nhằm vào quyền tài sản, thì bên kia có thể áp dụng tương ứng Điều 406 khoản 1 để yêu cầu tòa án gia đình hủy hành vi đó và khôi phục nguyên trạng. Đây là một vụ án gia sự riêng, tách khỏi việc chia tài sản. Cần lưu ý rằng phần loại trừ của Điều 406 khoản 1 cũng được áp dụng: nếu người thứ ba nhận lợi ích hoặc người nhận chuyển tiếp tại thời điểm đó không biết việc gây phương hại, thì không thể hủy. Kết quả phụ thuộc vào tình tiết của từng hồ sơ.

Tôi đã ly hôn hơn một năm rồi mới biết chuyện. Còn kịp không?

Điều quan trọng là biết chính xác còn lại bao nhiêu thời gian. Theo Điều 839-2 khoản 3, quyền yêu cầu chia tài sản tiêu vong sau 2 năm kể từ ngày ly hôn. Trong quyết định ngày 10/11/2022, vụ 2021스766, Tòa án Tối cao xác định thời hạn này áp dụng cho việc yêu cầu tòa án xét xử — nghĩa là trong thời hạn đó phải nộp đơn yêu cầu tòa án gia đình phân xử, chứ không phải chỉ cần đòi quyền ở ngoài tòa. Việc trao đổi thư từ hay tiếp tục thương lượng không làm dừng thời hạn này.

Thời hạn 2 năm và thời hạn hủy giao dịch có phải là một không?

Không, đó là hai thứ khác nhau và chạy độc lập. Quyền yêu cầu chia tài sản tiêu vong sau 2 năm kể từ ngày ly hôn (Điều 839-2 khoản 3). Còn đơn yêu cầu hủy giao dịch gian dối phải được nộp trong 1 năm kể từ ngày biết được nguyên nhân hủy và trong 5 năm kể từ ngày hành vi pháp lý được thực hiện — theo Điều 839-3 khoản 2 dẫn chiếu Điều 406 khoản 2. Điểm bắt đầu và độ dài của hai loại thời hạn đều khác nhau, nên có thể xảy ra tình huống một cánh cửa còn mở trong khi cánh cửa kia đã đóng.

Nếu tài sản đã được chuyển về Việt Nam thì xử lý thế nào?

Cần tách làm hai câu hỏi. Về thẩm quyền và luật áp dụng, Điều 56 khoản 1 Luật Tư pháp quốc tế Hàn Quốc quy định thẩm quyền tài phán quốc tế đối với vụ việc quan hệ hôn nhân trong một số trường hợp, còn Điều 66 quy định luật áp dụng cho ly hôn theo Điều 64, kèm ngoại lệ rằng nếu một bên là công dân Hàn Quốc có nơi cư trú thường xuyên tại Hàn Quốc thì áp dụng luật Hàn Quốc. Tuy nhiên, việc tòa án Hàn Quốc có thể phán quyết là một chuyện, việc thực hiện phán quyết đó đối với tài sản nằm ngoài Hàn Quốc là chuyện khác và cần thủ tục riêng ở phía nước sở tại. Khi có yếu tố xuyên biên giới, số thủ tục và thời gian đều tăng lên.

Bài viết mang tính tham khảo thông tin pháp lý chung, không thay thế cho tư vấn pháp lý đối với một vụ việc cụ thể. Tình huống mở đầu là ví dụ hư cấu nhằm minh họa, không phải vụ việc có thật của thân chủ; phần trình bày về các bản án chỉ nêu nội dung pháp lý, không tái hiện đời tư của đương sự. Việc một giao dịch cụ thể có thuộc phạm vi được nêu hay không, cũng như thời hạn còn lại trong từng trường hợp, phụ thuộc vào tình tiết của từng vụ việc. Pháp luật và án lệ được dẫn theo thời điểm viết bài. Văn phòng Luật Yeohae — luật sư Kim Pyoung-ho được Đoàn Luật sư Hàn Quốc (대한변호사협회) đăng ký là luật sư chuyên ngành ly hôn. Địa chỉ: Seoul, Seocho-gu, Beopwon-ro 16, phòng 406 (Seocho-dong, tòa nhà Jeonggok).

Luật sư Kim Pyoung-ho

Đoàn Luật sư Hàn Quốc · Học viện Tư pháp khóa 43 · Giải Luật sư xuất sắc 2021 · Hơn 500 vụ việc từ năm 2014