Người Việt bị cáo buộc tội tình dục ở Hàn Quốc: Hình phạt, rủi ro visa và cách bào chữa

Một buổi tối đi nhậu với đồng nghiệp hoặc bạn bè, những tin nhắn qua lại sau đó, rồi sáng hôm sau là một giấy triệu tập của cảnh sát cùng lời cáo buộc rằng “đối phương đã ở trong trạng thái không thể đồng thuận”, hoặc rằng một cái ôm, một cái chạm đã trở thành hành vi bị tố cáo. Với người nước ngoài đang sống tại Hàn Quốc, tội phạm tình dục không phải là “sự hiểu lầm giữa người lớn với nhau” — đây là một trong những nhóm tội bị xử lý nghiêm khắc nhất, thủ tục diễn ra nhanh, và một bản án có tội còn kéo theo hệ quả về tư cách lưu trú. Bài viết dưới đây giải thích pháp luật Hàn Quốc phân loại các tội tình dục ra sao, những hiểu lầm phổ biến nào khiến người nước ngoài rơi vào thế bất lợi, và vì sao việc tiếp cận luật sư ngay từ đầu lại mang tính quyết định.

Pháp luật Hàn Quốc phân loại tội phạm tình dục như thế nào

Tội phạm tình dục ở Hàn Quốc có cấu trúc hai tầng. Bộ luật Hình sự (형법) quy định các tội cốt lõi, còn Luật đặc biệt về xử phạt tội phạm tình dục (성폭력처벌법) quy định các khung nặng hơn khi có tình tiết tăng nặng. Các tội cốt lõi trong Bộ luật Hình sự như sau.

Ngoài ra, tùy tình tiết vụ việc — người bị hại là trẻ vị thành niên, có sử dụng hung khí, lợi dụng quan hệ chức vụ, hoặc quay phim/chụp ảnh và phát tán khi không có sự đồng ý — thì các khung tăng nặng của Luật đặc biệt về xử phạt tội phạm tình dục hoặc luật bảo vệ trẻ vị thành niên có thể được áp dụng. Việc tội danh nào được áp dụng cần xem xét đan xen giữa Bộ luật Hình sự và các luật đặc biệt, nên ngay từ đầu vụ việc đã cần đến đánh giá chuyên môn.

“Cưỡng ép hành vi dâm ô” rộng hơn bạn nghĩ

Điều mà người nước ngoài dễ hiểu lầm nhất là phạm vi của tội cưỡng ép hành vi dâm ô. Ở Hàn Quốc, những tiếp xúc như ôm ghì, sờ chạm cơ thể, hay cưỡng ép hôn — tùy hoàn cảnh — có thể cấu thành tội này. Thậm chí với những tiếp xúc cơ thể đột ngột nhắm vào lúc đối phương sơ hở, chính hành vi tiếp xúc đó có thể được đánh giá là đã bao hàm yếu tố “bạo lực” của cấu thành tội. Cảm giác “mình có ra tay mạnh đâu nên không sao” không đúng với pháp luật Hàn Quốc.

Tuy vậy, điều này không có nghĩa mọi cáo buộc đều dẫn đến kết tội. Một hành vi có phải là “dâm ô” hay không, và người thực hiện có cố ý dâm ô hay không, được đánh giá riêng theo từng vụ dựa trên quan hệ giữa các bên, hoàn cảnh dẫn tới tiếp xúc, hình thái tiếp xúc cụ thể và bối cảnh khách quan xung quanh. Tòa án Tối cao Hàn Quốc, trong bản án tuyên ngày 01/8/2024 (số 2024도3061), đã nêu rằng việc một hành vi có cấu thành dâm ô và có yếu tố cố ý hay không phải được đánh giá thận trọng trên những tình tiết cụ thể như vậy; và khi còn nghi ngờ hợp lý về yếu tố cố ý thì dù nghi vấn có nghiêm trọng đến đâu, tiêu chuẩn chứng minh cũng không được hạ thấp, và phải xử vô tội. Nói cách khác, việc có đơn tố cáo không tự nó định đoạt kết quả — cơ quan công tố vẫn phải chứng minh đầy đủ.

“Tôi tưởng đối phương đồng ý” — vấn đề của Điều 299 (준강간)

Nhiều người nước ngoài tin rằng chỉ quan hệ tình dục “dùng sức” mới là tội. Không phải vậy. Bộ luật Hình sự Hàn Quốc xử phạt riêng người lợi dụng trạng thái không thể kháng cự của người khác. Điều 299 quy định: người lợi dụng trạng thái mất năng lực nhận thức hoặc không thể kháng cự để giao cấu hoặc thực hiện hành vi dâm ô thì bị xử theo khung của tội hiếp dâm hoặc cưỡng ép dâm ô tương ứng.

Nghĩa là, tiếp xúc tình dục với người mà do tác động của rượu, giấc ngủ hay lý do khác đã không thể nhận thức tình huống hoặc không thể biểu lộ, thực hiện ý chí từ chối — thì bị xử phạt ngang với hiếp dâm có bạo lực. Ở đây không cần đến bạo lực hay đe dọa. Đây chính là điểm mà hiểu lầm dễ trở thành nguy hiểm nhất: cho rằng không có tiếng kêu cứu hay sự phản kháng thì đồng nghĩa với đồng thuận. Vấn đề cốt lõi của Điều 299 không phải là người bị hại có phản kháng hay không, mà là tại thời điểm đó họ có ở trong trạng thái nhận thức được và biểu lộ được ý chí của mình hay không. Bản thân việc đã uống rượu không đồng nghĩa với đồng thuận.

Nguyên tắc suy đoán vô tội được áp dụng, và nghĩa vụ chứng minh thuộc về cơ quan công tố. Nhưng đó là một bảo đảm về mặt thủ tục, không phải lời hứa về kết quả: việc đánh giá trạng thái của người bị hại phụ thuộc rất nhiều vào các chi tiết như tin nhắn, camera an ninh, lời khai, tài liệu y tế — và cách những chi tiết đó được diễn giải có thể định đoạt cả vụ án. Vì vậy lập luận “cả hai đều đã uống” không xóa bỏ vấn đề, mà biến nó thành đối tượng của một quá trình xem xét chặt chẽ. Mỗi tình huống đều cần chiến lược riêng; không có đáp án chung cho mọi vụ.

Sau khi bị tố cáo: những rủi ro riêng của người nước ngoài

Khi đơn tố cáo được cảnh sát thụ lý, quá trình điều tra bắt đầu. Trình tự thông thường là: cảnh sát điều tra → viện kiểm sát xem xét → (khi có yêu cầu) tòa xét lệnh tạm giam → truy tố → xét xử. Với người nước ngoài, ở mỗi bước, yếu tố “nguy cơ bỏ trốn” ảnh hưởng lớn đến quyết định. Người có visa lưu trú ngắn hạn hoặc chưa có nền tảng sinh sống ổn định tại Hàn Quốc thường dễ bị đề nghị tạm giam hơn, vì khả năng đương sự rời khỏi Hàn Quốc khiến vụ án dở dang được xem là một rủi ro thực tế. Có tư cách lưu trú dài hạn và quan hệ sinh sống ổn định làm giảm rủi ro này, nhưng không loại bỏ nó.

Cùng lý do đó, trong quá trình điều tra hoặc xét xử, biện pháp cấm xuất cảnh (출국정지) theo Luật Quản lý Xuất nhập cảnh cũng có thể được áp dụng — nghĩa là chuyến về nước hay công tác đã lên kế hoạch có thể không thực hiện được. Về tư cách lưu trú, bản thân việc đang bị điều tra có thể bị xem xét bất lợi khi gia hạn hoặc thay đổi tư cách lưu trú; và nếu bị kết án có tội — nhất là với hình phạt tù — thì đó có thể trở thành một trong những căn cứ để cơ quan xuất nhập cảnh cân nhắc các biện pháp về lưu trú, bao gồm cả trục xuất. Cần nói cho chính xác: đây là quyết định mang tính cân nhắc theo từng trường hợp, không phải hệ quả tự động của mọi bản án.

Việc đăng ký thông tin cá nhân của người phạm tội tình dục là một chế định riêng, có hiệu lực kéo dài, và trong những trường hợp luật định còn có thể liên quan đến hạn chế làm việc tại một số cơ sở. Chính vì các hệ quả vượt ra ngoài bản án hình sự, nên việc bào chữa hình sự và vấn đề tư cách lưu trú cần được đánh giá cùng nhau trong một vụ việc.

Vì sao ứng phó ở giai đoạn đầu quyết định phần lớn kết quả

Trong các vụ án tình dục, những quyết định quan trọng nhất thường được đưa ra ở giai đoạn rất sớm — trước khi người bị điều tra kịp hiểu đầy đủ tình huống của mình. Trong tố tụng hình sự Hàn Quốc, người bị điều tra có quyền im lặng và quyền có luật sư tham gia trong các buổi làm việc của cảnh sát, viện kiểm sát. Việc thực hiện những quyền này ngay từ sớm không phải là thừa nhận có tội, mà là cách ứng phó tiêu chuẩn của một người đang đối mặt với cáo buộc nghiêm trọng.

Toàn bộ quá trình điều tra diễn ra bằng tiếng Hàn. Một câu trả lời bất lợi được đưa ra khi chưa hiểu rõ câu hỏi — rào cản ngôn ngữ là chuyện thường gặp — có thể ảnh hưởng quan trọng đến hướng đi và kết quả của cả vụ án về sau. Cụ thể nên thực hiện quyền nào, theo trình tự ra sao, không phải là điều nói chung chung được, mà thay đổi theo tình tiết từng vụ, theo những gì đương sự đã khai, và theo góc nhìn của cơ quan điều tra. Điều chắc chắn là: càng ứng phó muộn, các lựa chọn còn lại càng hẹp.

Công ty Luật Yeohae tại Seoul hỗ trợ người nước ngoài — trong đó có nhiều khách hàng người Việt — trong các vụ án hình sự tại Hàn Quốc, tiến hành vụ việc bằng tiếng Hàn và đánh giá song song mặt hình sự cùng vấn đề tư cách lưu trú trong một khuôn khổ. Bạn có thể xem thêm trang tổng quan về bào chữa hình sự cho người nước ngoài tại Hàn Quốc và bào chữa các vụ án tội phạm tình dục, cùng các bài người Việt bị bắt tại Hàn Quốc phải làm gì và khi bị triệu tập lấy lời khai tại đồn cảnh sát.

Câu hỏi thường gặp

Cả hai đều đã uống rượu và đối phương không phản kháng — vẫn có thể là tội sao?

Có thể. Ở Điều 299, bạo lực hay sự từ chối rõ ràng không phải là yếu tố bắt buộc; điều quan trọng là tại thời điểm đó người bị hại có ở trong trạng thái nhận thức được và biểu lộ được ý chí của mình hay không. Bản thân việc uống rượu không đồng nghĩa với đồng thuận. Tòa đánh giá trạng thái thực tế của người đó trên toàn bộ tình tiết, nên lập luận “cả hai đều uống” không bảo đảm vô tội mà trở thành đối tượng của quá trình xem xét chặt chẽ.

“Cưỡng ép hành vi dâm ô” (강제추행) là những hành vi nào?

Phạm vi của tội này rộng hơn nhiều người hình dung: ôm ghì, sờ chạm cơ thể, cưỡng ép hôn, hay tiếp xúc cơ thể đột ngột — tùy hoàn cảnh — đều có thể cấu thành. Tuy nhiên, một hành vi có phải là dâm ô và người thực hiện có cố ý hay không được đánh giá riêng theo từng vụ; cơ quan công tố phải chứng minh cả hành vi khách quan lẫn yếu tố cố ý, và khi còn nghi ngờ hợp lý về cố ý thì phải xử vô tội (Tòa án Tối cao, bản án ngày 01/8/2024, số 2024도3061).

Mới chỉ bị tố cáo thôi thì có bị bắt hoặc tạm giam ngay không?

Không nhất thiết. Việc tạm giam cần có căn cứ như mức độ nghiêm trọng của tội, nguy cơ bỏ trốn hoặc tiêu hủy chứng cứ, và nếu bắt thì về nguyên tắc trong 48 giờ phải xin lệnh tạm giam để tòa xem xét. Nhưng với người nước ngoài có visa ngắn hạn hoặc chưa có nền tảng sinh sống ổn định, đề nghị tạm giam vì “nguy cơ bỏ trốn” dễ được đưa ra hơn. Trong quá trình này, biện pháp cấm xuất cảnh cũng có thể được áp dụng.

Nếu bị kết án có tội thì visa và tư cách lưu trú của tôi ra sao?

Có thể bị ảnh hưởng, nhưng không tự động. Thủ tục hình sự và biện pháp xuất nhập cảnh được xét riêng. Việc đang bị điều tra có thể bị xem xét bất lợi khi gia hạn hoặc đổi tư cách lưu trú; một bản án tội tình dục có hình phạt nặng có thể trở thành một trong các căn cứ để cơ quan xuất nhập cảnh cân nhắc trục xuất. Đây là quyết định cân nhắc theo từng trường hợp — dựa trên tội danh, mức án, loại visa và quan hệ sinh sống — nên nên đánh giá mặt hình sự và tư cách lưu trú cùng nhau.

Về tác giả
Luật sư Kim Pyoung-ho (김평호) là luật sư đại diện của Công ty Luật Yeohae. Ông đã đỗ Kỳ thi Tư pháp Quốc gia Hàn Quốc và hoàn thành khóa 43 của Viện Nghiên cứu và Đào tạo Tư pháp, nhận Giải thưởng Luật sư Xuất sắc năm 2021. Từ năm 2014, ông đã phụ trách hơn 500 vụ việc thuộc mọi lĩnh vực dân sự, hình sự và gia đình, hỗ trợ người nước ngoài tại Hàn Quốc.

Bài viết cung cấp thông tin pháp lý chung, không phải là tư vấn pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Việc điều luật nào được áp dụng và hậu quả pháp lý ra sao phụ thuộc vào tình tiết riêng của từng vụ việc và quy định pháp luật tại thời điểm áp dụng. Công ty Luật Yeohae — tư vấn pháp lý cho người nước ngoài tại Hàn Quốc.