Dùng giấy tờ giả hoặc thẻ của người khác ở Hàn Quốc — hình phạt và rủi ro với visa

Mua bằng lái xe qua mạng xã hội, mượn thẻ ngoại kiều (외국인등록증) của người quen để đi làm “tạm vài tháng”, hay chỉnh sửa vài con số trên giấy xác nhận thu nhập trước khi nộp hồ sơ visa — nhiều người vẫn tin rằng dùng giấy tờ giả ở Hàn Quốc nếu bị phát hiện thì cùng lắm chỉ bị phạt tiền. Đó là một hiểu lầm nguy hiểm. Theo pháp luật Hàn Quốc, đây là vấn đề của tòa án hình sự chứ không phải một biên bản xử phạt hành chính: làm giả giấy tờ công có thể bị phạt tù đến 10 năm, và người chỉ sử dụng giấy tờ đó cũng bị xử phạt như chính người làm giả.

Với người Việt đang sinh sống tại Hàn Quốc, những vụ việc này còn có “mặt trận thứ hai”. Sau vụ án hình sự là câu hỏi về tư cách lưu trú: gia hạn, đổi visa, và trong những trường hợp nghiêm trọng là việc có được tiếp tục ở lại Hàn Quốc hay không. Bài viết dưới đây giải thích cách pháp luật Hàn Quốc nhìn nhận giấy tờ giả và giấy tờ của người khác — và vì sao hầu như không có vụ án giấy tờ nào là “chuyện nhỏ”.

Giấy tờ “công” hay “tư” — câu hỏi đầu tiên của mọi vụ án giấy tờ

Bộ luật Hình sự Hàn Quốc chia giấy tờ thành hai loại, và ranh giới này quyết định khung hình phạt. Giấy tờ công (공문서) là văn bản do cơ quan nhà nước hoặc công chức lập: bằng lái xe, thẻ ngoại kiều, hộ chiếu, các loại giấy chứng nhận và giấy phép chính thức. Giấy tờ tư (사문서) là văn bản của cá nhân hoặc doanh nghiệp liên quan đến quyền, nghĩa vụ hay việc chứng minh sự việc: hợp đồng lao động, giấy xác nhận đang làm việc, giấy tờ giao dịch ngân hàng.

Khác biệt giữa hai loại là đáng kể: làm giả giấy tờ công bị xử nặng hơn — khung hình phạt đến 10 năm tù, so với đến 5 năm đối với giấy tờ tư. Còn một câu hỏi riêng và không phải lúc nào cũng rõ ràng: giấy tờ do nước ngoài cấp (ví dụ giấy tờ từ Việt Nam) sẽ được xếp loại thế nào. Câu trả lời phụ thuộc vào loại giấy tờ và tình huống sử dụng cụ thể — và ngay từ điểm này, vụ án đã cần phân tích chuyên môn.

Dùng giấy tờ giả ở Hàn Quốc bị phạt thế nào theo Bộ luật Hình sự?

Quy định hiện hành của Bộ luật Hình sự Hàn Quốc về các tội liên quan đến giấy tờ như sau.

Điều 229 nêu đích danh cả giấy phép, giấy chứng nhận, giấy đăng ký và hộ chiếu — nghĩa là việc dùng bằng lái giả hay thẻ ngoại kiều giả rơi thẳng vào khung “bị phạt như tội làm giả”. Ngay cả hành vi chưa đạt — chuẩn bị dùng nhưng chưa dùng được — cũng bị xử phạt theo Điều 235.

“Tôi chỉ mượn thẻ thật của bạn” — vẫn là tội

Nhiều người nghĩ chỉ giấy tờ giả mới nguy hiểm, còn dùng giấy tờ thật của người khác thì nhẹ hơn nhiều. Pháp luật Hàn Quốc không nhìn như vậy. Việc sử dụng trái phép giấy tờ công thật của người khác là một tội danh riêng theo Điều 230 Bộ luật Hình sự.

Về điểm này có một án lệ quan trọng: Tòa án Tối cao Hàn Quốc, trong phán quyết của Hội đồng toàn thể thẩm phán tuyên ngày 19/4/2001 (số 2000도1985), đã kết luận rằng việc xuất trình bằng lái xe của người khác khi được yêu cầu chứng minh nhân thân cấu thành tội sử dụng trái phép giấy tờ công — thay đổi cả án lệ trước đó theo hướng xử lý nghiêm hơn. Nói cách khác, chỉ cần đưa giấy tờ của người khác ra để “chứng minh mình là ai” — dù giấy tờ hoàn toàn thật — cũng đã có thể trở thành bị can trong một vụ án hình sự.

Riêng với thẻ ngoại kiều, Luật Quản lý Xuất nhập cảnh còn có quy định chuyên biệt (Điều 33-3): nghiêm cấm sử dụng trái phép thẻ ngoại kiều của người khác — kể cả thẻ điện tử trên điện thoại — và nghiêm cấm cả việc đưa thẻ của mình cho người khác khi biết thẻ sẽ bị dùng sai, cũng như hành vi môi giới những việc đó. Trong cộng đồng, chuyện “cho bạn mượn thẻ để đi làm vài tháng” vẫn xảy ra; điều ít người biết là cả người mượn lẫn người đưa thẻ đều có thể trở thành đối tượng của vụ án, với hình phạt theo luật này lên đến 3 năm tù hoặc 30 triệu won tiền phạt.

Giấy tờ gian dối trong hồ sơ visa — mặt trận thứ hai với Cục Xuất nhập cảnh

Khi giấy tờ giả hoặc thông tin gian dối xuất hiện trong hồ sơ nộp cho cơ quan xuất nhập cảnh — gia hạn lưu trú, thay đổi tư cách lưu trú và các thủ tục xin phép khác — vấn đề nhân đôi. Luật Quản lý Xuất nhập cảnh nghiêm cấm nộp giấy tờ giả mạo, chỉnh sửa hoặc đơn khai gian dối trong các thủ tục này (Điều 26), và cấm cả hành vi môi giới, xúi giục người khác làm như vậy. Vi phạm có hình phạt hình sự riêng — đến 3 năm tù hoặc phạt đến 30 triệu won.

Quan trọng không kém: giấy phép đã được cấp bằng cách gian dối có thể bị hủy bỏ (Điều 89). Và một bản án hình sự liên quan đến giấy tờ có thể trở thành một trong những căn cứ để cơ quan xuất nhập cảnh xem xét các biện pháp về lưu trú, bao gồm cả trục xuất (Điều 46). Cần nói chính xác: đây là quyết định được cân nhắc theo từng trường hợp — mức án, loại visa, quá trình sinh sống và gia đình tại Hàn Quốc đều được xem xét — chứ không phải hệ quả tự động. Nhưng chính vì có sự cân nhắc đó, cách vụ án hình sự được xử lý ngay từ đầu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến “mặt trận” thứ hai này.

“Tôi không biết giấy tờ đó là giả” — lời khai này có ý nghĩa gì?

Các tội về giấy tờ đòi hỏi yếu tố cố ý, nên “tôi không biết” là câu nói xuất hiện trong hầu hết các vụ án loại này. Vấn đề là tòa án và cơ quan điều tra không dừng lại ở lời khai: họ đánh giá tổng thể hoàn cảnh khách quan của việc có được và sử dụng giấy tờ. Ranh giới giữa “thật sự không biết” và “lẽ ra phải biết nhưng vẫn chấp nhận” trên thực tế mỏng hơn nhiều so với hình dung của người trong cuộc — và ngay cả khi thật sự không biết, việc chứng minh điều đó lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.

Thêm một điểm người nước ngoài cần đặc biệt lưu ý: những gì trình bày trong các buổi làm việc đầu tiên với cơ quan điều tra có thể ảnh hưởng quan trọng đến hướng đi và kết quả của cả vụ án. Một câu trả lời bất lợi được đưa ra khi chưa hiểu rõ câu hỏi — rào cản ngôn ngữ là chuyện thường gặp — có thể đóng lại những lựa chọn bào chữa về sau. Giai đoạn đầu vì thế cần thận trọng hơn bất kỳ giai đoạn nào.

Người làm, người bán và người môi giới giấy tờ

Ở phía bên kia của những vụ án này là những người rao “làm giấy tờ nhanh, bao đẹp” trên mạng xã hội. Pháp luật Hàn Quốc xử lý cả chuỗi: người làm giả, người phân phối và người môi giới đều nằm trong phạm vi truy cứu hình sự, và vai trò tổ chức thường bị đánh giá nặng hơn. Còn với người mua, có một thực tế đáng suy nghĩ: khi vụ việc vỡ lở, người rao bán thường đã biến mất từ lâu — người đang cầm và sử dụng giấy tờ là người ở lại đối mặt với toàn bộ trách nhiệm.

Vì sao giai đoạn đầu quyết định phần lớn kết quả

Một vụ án giấy tờ hiếm khi đứng một mình. Nó thường kéo theo các câu hỏi về việc làm, hợp đồng, bảo hiểm, và trên hết là tư cách lưu trú. Bị điều tra về tội danh nào, giấy tờ được xếp loại gì, hồ sơ visa đang chuẩn bị có nên nộp tiếp hay không — những đánh giá này liên quan chặt chẽ với nhau, và trả lời sai một câu có thể làm xấu đi cả những câu còn lại. Thời gian càng trôi, lựa chọn càng hẹp.

Công ty Luật Yeohae tại Seoul đã hỗ trợ người nước ngoài, trong đó có nhiều khách hàng người Việt, trong các vụ án hình sự tại Hàn Quốc — từ giai đoạn điều tra ban đầu, kết hợp với việc đánh giá rủi ro về tư cách lưu trú. Bạn có thể xem thêm trang tổng quan về bào chữa hình sự cho người nước ngoài tại Hàn Quốc, bài viết người Việt bị bắt tại Hàn Quốc phải làm gì và khi bị điều tra tại đồn cảnh sát.

Câu hỏi thường gặp

Mượn thẻ ngoại kiều của bạn để đi làm vài tháng — có thật sự bị xử lý hình sự không?

Có thể. Luật Quản lý Xuất nhập cảnh nghiêm cấm việc dùng thẻ ngoại kiều của người khác, và cấm cả việc đưa thẻ của mình cho người khác khi biết thẻ sẽ bị dùng sai; Bộ luật Hình sự cũng có tội danh riêng về sử dụng trái phép giấy tờ công của người khác. Mức độ xử lý phụ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể của từng vụ — nhưng “chỉ đi làm chứ không lừa ai” không phải là lá chắn pháp lý.

Giấy tờ do Việt Nam cấp nếu bị làm giả thì pháp luật Hàn Quốc có xử lý không?

Có thể bị xử lý. Tuy nhiên, giấy tờ do nước ngoài cấp được xếp loại thế nào — giấy tờ công hay giấy tờ tư — và điều luật nào được áp dụng lại phụ thuộc vào loại giấy tờ và cách nó được sử dụng. Đây là điểm kỹ thuật ảnh hưởng trực tiếp đến khung hình phạt, nên cần được đánh giá chuyên môn ngay từ đầu vụ việc.

Bị phát hiện dùng giấy tờ giả thì có bị trục xuất ngay không?

Không tự động. Trục xuất và các biện pháp về lưu trú là quyết định được cơ quan xuất nhập cảnh cân nhắc theo từng trường hợp: kết quả vụ án hình sự, loại visa, thời gian sinh sống và hoàn cảnh gia đình đều được xem xét. Chính vì vậy, cách xử lý vụ án hình sự và thời điểm bắt đầu ứng phó có ý nghĩa rất lớn đối với khả năng tiếp tục ở lại Hàn Quốc.

Tôi từng nộp giấy tờ không đúng sự thật trong hồ sơ visa. Bây giờ nên làm gì?

Câu trả lời phụ thuộc vào tình huống: đó là giấy tờ gì, được nộp khi nào, và hiện có hồ sơ nào đang chờ xử lý hay không. Có những trường hợp cần cân nhắc kỹ trước khi nộp thêm bất kỳ đơn mới nào, vì giấy phép có được bằng giấy tờ gian dối có thể bị hủy. Đánh giá rủi ro cụ thể trước khi hành động là việc nên làm sớm — càng muộn, lựa chọn càng hẹp.

Về tác giả
Luật sư Kim Pyoung-ho (김평호) là luật sư đại diện của Công ty Luật Yeohae. Ông đã đỗ Kỳ thi Tư pháp Quốc gia Hàn Quốc và hoàn thành khóa 43 của Viện Nghiên cứu và Đào tạo Tư pháp, nhận Giải thưởng Luật sư Xuất sắc năm 2021. Từ năm 2014, ông đã phụ trách hơn 500 vụ việc thuộc mọi lĩnh vực dân sự, hình sự và gia đình, hỗ trợ người nước ngoài tại Hàn Quốc.

Bài viết cung cấp thông tin pháp lý chung, không phải là tư vấn pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Việc điều luật nào được áp dụng và hậu quả pháp lý ra sao phụ thuộc vào tình tiết riêng của từng vụ việc và quy định pháp luật tại thời điểm áp dụng. Công ty Luật Yeohae — tư vấn pháp lý cho người nước ngoài tại Hàn Quốc.