โดนหลอกให้ขนยาเสพติดในเกาหลี: ทำไมคำว่าไม่รู้จึงไม่ช่วยให้พ้นผิด

หมายเหตุ: เรื่องราวในบทความนี้เรียบเรียงขึ้นใหม่จากคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ซูวอน คดีหมายเลข 2025노123 ลงวันที่ 28 พฤษภาคม 2025 โดยตัดข้อมูลที่ระบุตัวบุคคลออกทั้งหมด ไม่ใช่คดีของสำนักงาน และไม่ใช่การรับประกันผลของคดีใดคดีหนึ่ง

“ผมไม่รู้ว่าในกล่องมีอะไร” ไม่ใช่ข้อต่อสู้ที่ศาลเกาหลีรับฟังโดยอัตโนมัติ กฎหมายอาญาเกาหลีไม่ได้เรียกร้องว่าผู้กระทำต้องรู้แน่ชัดว่าของกลางเป็นยาเสพติดชนิดใด มีน้ำหนักเท่าใด หรือราคาเท่าไร เพียงแค่ เล็งเห็นความเป็นไปได้ว่าของนั้นอาจเป็นยาเสพติด แล้วยังยอมรับผลนั้นและลงมือทำ ก็เพียงพอที่จะถือว่ามีเจตนาแล้ว หลักนี้ในกฎหมายเกาหลีเรียกว่า เจตนาโดยอ้อม (미필적 고의) ซึ่งใกล้เคียงกับ “เจตนาโดยย่อมเล็งเห็นผล” ตามประมวลกฎหมายอาญาไทย มาตรา 59 วรรคสอง และเป็นเหตุผลที่ทำให้คดีของคนไทยที่ “แค่ไปรับพัสดุให้เขา” จบลงด้วยโทษจำคุกจริงหลายปี

งานที่ดูไม่เหมือนอาชญากรรม

รูปแบบที่ครอบครัวคนไทยเล่าให้ฟังซ้ำ ๆ มีโครงเดียวกันเกือบทั้งหมด มีคนติดต่อผ่านแอปแชท เสนอค่าจ้างหลักหมื่นถึงหลักแสนวอนสำหรับงานที่ใช้เวลาไม่ถึงชั่วโมง คือไปรับกล่องพัสดุที่จุดหนึ่ง แล้วนำไปวางไว้อีกจุดหนึ่ง ไม่ต้องขาย ไม่ต้องเจอใคร ไม่ต้องเสพ ผู้รับงานจำนวนมากเป็นคนที่วีซ่าใกล้หมด งานหาย หรือเพิ่งเข้าประเทศได้ไม่นาน

ปัญหาคือกฎหมายเกาหลีไม่ได้มองบทบาทนี้ว่าเป็น “งานส่งของ” พระราชบัญญัติการจัดการยาเสพติด (마약류 관리에 관한 법률) แยกการกระทำออกเป็นหลายฐานความผิดที่เป็นอิสระต่อกัน ได้แก่ การนำเข้า-ส่งออก การผลิต การซื้อขาย การเป็นนายหน้า การรับมอบ (수수) การครอบครอง (소지) การขนส่ง และการเสพ ผู้ที่ไปรับกล่องจึงไม่ได้อยู่นอกบัญชี แต่ตกอยู่ในฐาน “รับมอบ” และ “ครอบครอง” ตั้งแต่วินาทีที่หยิบกล่องขึ้นมา

และเพราะโครงสร้างของกฎหมายเป็นแบบนี้ อัตราโทษจึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าผู้ถูกกล่าวหา “ได้ประโยชน์” มากน้อยแค่ไหน ค่าจ้าง 300,000 วอนกับกำไรของผู้จัดหาหลายสิบล้านวอน อยู่ภายใต้กรอบโทษเดียวกันได้ หากชนิดและมูลค่าของสารตรงกัน

มาตรา 58 วรรคสามยังกำหนดให้ ผู้พยายามกระทำความผิดต้องรับโทษ และวรรคสี่กำหนดโทษสำหรับ การตระเตรียมหรือสมคบ ไว้ถึงจำคุกไม่เกิน 10 ปี กล่าวคือ แม้แผนจะยังไม่สำเร็จ ก็ไม่ได้แปลว่าไม่มีความผิด

คดีที่ศาลอุทธรณ์ซูวอนตัดคำว่า “ไม่รู้” ทิ้ง

คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ซูวอน คดีหมายเลข 2025노123 ลงวันที่ 28 พฤษภาคม 2025 เป็นตัวอย่างที่ชัดที่สุดของเส้นแบ่งนี้ ข้อเท็จจริงที่ศาลรับฟังมีดังนี้

ในวันแรก จำเลยได้รับคำสั่งจากบุคคลที่ไม่ทราบชื่อให้ไปเก็บกล่องพัสดุระหว่างประเทศที่ถูกวางทิ้งไว้ ณ จุดนัดหมาย จำเลยไม่เคยพบผู้วางกล่องมาก่อนและไม่ได้รับมอบกล่องจากมือของใคร เมื่อนำกลับที่พักและแกะออก พบว่าเป็นของเล่น จำเลยจึงโยนทิ้งไว้ ในวันถัดมาจำเลยไปเก็บกล่องพัสดุระหว่างประเทศอีกกล่องหนึ่งด้วยวิธีเดียวกัน กล่องนั้นบรรจุ MDMA จำนวน 842 เม็ด มูลค่าที่ศาลคำนวณได้คือ 25,260,000 วอน

ในชั้นอุทธรณ์ จำเลยต่อสู้สองประเด็น ประเด็นแรกคือกล่องของเล่นไม่ใช่ “ยาหรือสิ่งของอื่น” ตามมาตรา 9 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติพิเศษว่าด้วยการป้องกันการค้ายาเสพติดโดยผิดกฎหมาย (마약류 불법거래 방지에 관한 특례법) และประเด็นที่สองคือจำเลยไม่ได้รับรู้ว่ายาเสพติดในกล่องมีมูลค่าเกิน 5 ล้านวอน จึงไม่ควรถูกเพิ่มโทษตามฐานมูลค่า

ศาลอุทธรณ์ยกข้อต่อสู้ทั้งสองประเด็น ในประเด็นแรก ศาลวินิจฉัยว่าคำว่า “สิ่งของอื่น” ตามมาตรา 9 วรรคสอง ไม่ได้จำกัดเฉพาะสิ่งที่มีรูปลักษณ์เหมือนยา แต่ครอบคลุมถึงสิ่งของที่ผู้กระทำรับรู้ว่ามียาเสพติดบรรจุอยู่ภายในด้วย เพราะการบรรจุและห่อหุ้มเป็นสิ่งที่ต้องเกิดขึ้นในกระบวนการลำเลียงอยู่แล้ว ในประเด็นที่สอง ศาลวินิจฉัยว่าแม้จำเลยจะไม่ทราบชนิดและราคาที่แน่นอนของสาร แต่เมื่อรับรู้ว่าเป็นการลำเลียงยาเสพติดผ่านพัสดุระหว่างประเทศ ซึ่งโดยสภาพย่อมมีปริมาณไม่น้อย จำเลยย่อมเล็งเห็นความเป็นไปได้ว่ามูลค่าอาจเกิน 5 ล้านวอน และยังยอมรับผลนั้น จึงมีเจตนาโดยอ้อมต่อองค์ประกอบเรื่องมูลค่าครบถ้วน

ผลคือ ศาลอุทธรณ์พิพากษายกอุทธรณ์ของจำเลย โทษจำคุก 3 ปีที่ศาลชั้นต้นกำหนดไว้จึงคงอยู่

สิ่งที่คดีนี้บอกไม่ใช่ว่าการปฏิเสธไร้ความหมาย แต่คือ คำปฏิเสธเพียงลำพังไม่ได้ทำงานในระบบกฎหมายเกาหลี ศาลไม่ได้ถามว่าผู้ถูกกล่าวหาพูดว่าอะไร แต่ประเมินจากพฤติการณ์แวดล้อมทั้งหมดว่าในขณะนั้นบุคคลนั้น “เล็งเห็นและยอมรับ” ความเป็นไปได้หรือไม่ ซึ่งเป็นการประเมินที่ซับซ้อนและต้องอาศัยการอ่านสำนวนทั้งเล่มเป็นภาษาเกาหลี

ตัวเลข 5 ล้านวอนที่เปลี่ยนคดีทั้งคดี

จุดที่ครอบครัวส่วนใหญ่ไม่ทราบล่วงหน้าคือ ในคดียาเสพติดของเกาหลี มูลค่าของกลางไม่ใช่แค่ปัจจัยประกอบการกำหนดโทษ แต่เป็น องค์ประกอบที่เปลี่ยนฐานความผิดไปอีกฉบับกฎหมายหนึ่ง มาตรา 11 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการเพิ่มโทษสำหรับความผิดอาญาบางประเภท (특정범죄 가중처벌 등에 관한 법률) กำหนดไว้ดังนี้

ให้สังเกตแถวที่สอง การรับมอบวัตถุออกฤทธิ์ตามมาตรา 60 ตามลำพังมีโทษ “จำคุกไม่เกิน 10 ปีหรือปรับ” ซึ่งเปิดช่องให้ลงโทษปรับได้ แต่เมื่อมูลค่าแตะ 5 ล้านวอน กรอบโทษเปลี่ยนเป็น “จำคุกตลอดชีวิตหรือจำคุกตั้งแต่ 3 ปีขึ้นไป” โทษปรับหายไปจากสมการ และเพดานล่างของโทษจำคุกถูกยกขึ้นทันที นี่คือเหตุผลที่จำเลยในคดี 2025노123 ได้รับโทษจำคุก 3 ปี ทั้งที่ไม่ได้เป็นผู้ซื้อ ผู้ขาย หรือผู้เสพ

MDMA 842 เม็ดที่ศาลตีมูลค่าไว้กว่า 25 ล้านวอน เกินเส้น 5 ล้านวอนไปกว่าห้าเท่า ในทางปฏิบัติ พัสดุระหว่างประเทศแทบทุกกล่องที่ถูกใช้ลำเลียงยาเสพติดจะบรรจุปริมาณที่เกินเส้นนี้อยู่แล้ว การไม่ทราบปริมาณล่วงหน้าจึงไม่ได้ทำให้ผู้รับพัสดุอยู่นอกขอบเขตของบทเพิ่มโทษ

แม้ในกล่องไม่มียาเสพติดจริง ก็ยังเป็นความผิด

อีกจุดหนึ่งที่ขัดกับสามัญสำนึกคือ กฎหมายเกาหลีลงโทษแม้ในกรณีที่ของกลางไม่ใช่ยาเสพติดเลย พระราชบัญญัติพิเศษว่าด้วยการป้องกันการค้ายาเสพติดโดยผิดกฎหมายบัญญัติไว้สองวรรค

มาตรา 9 วรรคหนึ่ง — ผู้ใดโดยมีเจตนากระทำความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดในส่วนของการนำเข้าหรือส่งออก รับมอบหรือได้มาซึ่งยาหรือสิ่งของอื่นโดยรับรู้ว่าเป็นยาเสพติด แล้วนำเข้าหรือส่งออกสิ่งนั้น ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ 3 ปีขึ้นไป

มาตรา 9 วรรคสอง — ผู้ใดโดยมีเจตนากระทำความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดในส่วนของการโอน รับโอน หรือครอบครอง โอน รับโอน หรือครอบครองยาหรือสิ่งของอื่นโดยรับรู้ว่าเป็นยาเสพติด ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 5 ล้านวอน

เจตนารมณ์ของบทบัญญัตินี้คือการลงโทษพฤติกรรมที่ส่งเสริมวงจรการค้ายาเสพติด แม้ผลจะเกิดขึ้นไม่ได้เพราะสำคัญผิดในตัวของกลาง ในคดีที่ยกมาข้างต้น กล่องใบแรกที่บรรจุของเล่นถูกเจ้าหน้าที่ศุลกากรตรวจยึดยาเสพติดออกไปก่อนแล้ว จำเลยจึงได้รับเพียงกล่องเปล่ากับของเล่น แต่ศาลยังคงพิพากษาว่าผิดตามมาตรา 9 วรรคสอง

สิ่งที่ยังเหลืออยู่หลังพ้นโทษ

มาตรา 67 แห่งพระราชบัญญัติการจัดการยาเสพติดกำหนดให้ ริบยาเสพติด อุปกรณ์ เงินทุน ยานพาหนะที่ใช้ในการกระทำความผิด และรายได้ที่ได้จากการกระทำนั้นทั้งหมด และหากไม่สามารถริบได้ ให้เรียกเก็บมูลค่าแทน หนี้ตามคำสั่งเรียกเก็บมูลค่านี้ไม่หายไปพร้อมกับการพ้นโทษจำคุก

สำหรับชาวต่างชาติ คำพิพากษาลงโทษในคดียาเสพติดยังอาจเป็นเหตุให้หน่วยงานตรวจคนเข้าเมืองพิจารณาออกคำสั่งทางปกครองแยกต่างหากจากคดีอาญา ซึ่งเป็นการพิจารณาคนละชั้นกับศาล และมีผลต่อสถานะการพำนักและการเดินทางกลับเข้าประเทศเกาหลีในอนาคต บทความ พักการลงโทษในเกาหลี — เหตุใดพ้นโทษแล้วยังกลับไทยไม่ได้ทันที อธิบายช่วงเวลาหลังคำพิพากษาถึงที่สุดไว้โดยละเอียด

เวลาไม่ได้อยู่ข้างครอบครัว

คดีลักษณะนี้เดินเร็วกว่าที่ครอบครัวในประเทศไทยจะตามทัน ข่าวมักไปถึงบ้านหลังจากการสอบสวนเริ่มไปแล้วหลายวัน คำให้การชุดแรกถูกบันทึกไปแล้ว และเอกสารทั้งหมดในสำนวนอยู่ในภาษาเกาหลี ขณะเดียวกันประเด็นที่ชี้ขาดคดี คือเจตนาโดยอ้อมและมูลค่าของกลาง เป็นประเด็นที่ถูกกำหนดกรอบตั้งแต่ชั้นสอบสวน ไม่ใช่ในวันขึ้นศาล

ในคดีที่กรอบโทษเริ่มต้นที่ 3 ปี 7 ปี หรือ 10 ปี ระยะห่างระหว่างการเข้าใจคดีถูกกับเข้าใจผิดไม่ได้วัดเป็นเดือน แต่วัดเป็นปีของชีวิตคน ๆ หนึ่ง การประเมินว่าข้อเท็จจริงของคดีตกอยู่ในฐานความผิดใด และมีช่องทางใดเหลืออยู่บ้าง เป็นงานที่ต้องอ่านสำนวนจริงเป็นภาษาเกาหลี ไม่ใช่สิ่งที่สรุปได้จากบทความ ดูภาพรวมการดำเนินคดีได้ที่หน้า คดียาเสพติดของชาวต่างชาติในเกาหลี และหากผู้ถูกดำเนินคดียังอยู่ในชั้นสอบสวน บทความ ญาติถูกจับคดียาเสพติดที่เกาหลี อธิบายสิ่งที่ครอบครัวควรทราบในช่วงแรก

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับกฎหมายเกาหลี ณ วันที่เผยแพร่ ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับคดีใดคดีหนึ่ง ผลของแต่ละคดีขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงเฉพาะราย

คำถามที่พบบ่อย

ถ้าไม่รู้จริง ๆ ว่าในกล่องมียาเสพติด ยังมีความผิดหรือไม่
ขึ้นอยู่กับว่าศาลประเมินพฤติการณ์แวดล้อมอย่างไร กฎหมายเกาหลีไม่ได้กำหนดให้ต้องรู้แน่ชัด เจตนาโดยอ้อม (미필적 고의) คือการเล็งเห็นความเป็นไปได้ว่าอาจเป็นยาเสพติดแล้วยังยอมรับผลนั้น ก็เพียงพอแล้ว ในคดีศาลอุทธรณ์ซูวอน 2025노123 (28 พ.ค. 2025) ศาลพิพากษายืนโทษจำคุก 3 ปี ทั้งที่จำเลยยืนยันว่าไม่ทราบชนิดและมูลค่าของสาร

มูลค่าของยาเสพติดมีผลต่อโทษอย่างไร
มีผลถึงขั้นเปลี่ยนกรอบโทษ มาตรา 11 พระราชบัญญัติว่าด้วยการเพิ่มโทษสำหรับความผิดอาญาบางประเภทกำหนดว่า สำหรับความผิดตามมาตรา 59 และมาตรา 60 พ.ร.บ.การจัดการยาเสพติด หากมูลค่าอยู่ระหว่าง 5 ถึง 50 ล้านวอน โทษคือจำคุกตลอดชีวิตหรือจำคุกตั้งแต่ 3 ปีขึ้นไป และหากตั้งแต่ 50 ล้านวอนขึ้นไป โทษคือจำคุกตลอดชีวิตหรือจำคุกตั้งแต่ 7 ปีขึ้นไป ส่วนความผิดตามมาตรา 58 วรรคหนึ่งบางฐาน โทษขั้นต่ำจะเป็น 7 ปีและ 10 ปีตามลำดับ

ถ้าในกล่องไม่มียาเสพติดจริง จะพ้นผิดหรือไม่
ไม่จำเป็นเสมอไป มาตรา 9 วรรคสอง พระราชบัญญัติพิเศษว่าด้วยการป้องกันการค้ายาเสพติดโดยผิดกฎหมาย ลงโทษผู้ที่โอน รับโอน หรือครอบครองยาหรือสิ่งของอื่นโดยรับรู้ว่าเป็นยาเสพติด โดยมีเจตนากระทำความผิดเกี่ยวกับยาเสพติด ระวางโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปีหรือปรับไม่เกิน 5 ล้านวอน และหากเป็นกรณีการนำเข้าหรือส่งออกตามวรรคหนึ่ง โทษคือจำคุกตั้งแต่ 3 ปีขึ้นไป

ทนายความ คิม พย็อง-โฮ (Kim Pyoung-ho)

เนติบัณฑิตยสภาเกาหลี · สถาบันฝึกอบรมตุลาการ รุ่นที่ 43 · รางวัลทนายความดีเด่นปี 2021 · ดูแลคดีสะสมกว่า 500 คดีตั้งแต่ปี 2014